Inflacja, polityka monetarna

Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na znaczne sukcesy realizowanej w omawianym okresie w Finlandii polityki dochodowej, zwłaszcza w kontekście szczególnych uwarunkowań fińskiego rynku pracy. Chodzi o bardzo wysoką stopę opodatkowania płac, wynik wcześniej realizowanych zasad państwa opiekuńczego i relatywnie szerokiego pakietu świadczeń socjalnych. Chodzi też o silną negocjacyjną pozycję zatrudnionych, zważywszy że aż 80% pracujących należy do związków zawodowych. Układy zbiorowe odgrywają istotną rolę w kształtowaniu się zmian płac a procedura uzgodnień jest wysoce scentralizowana. Systemy płacowe są sztywne a ustalone przedziały wzrostu płac dotyczą całych gałęzi32. Jednak mimo obniżonych wraz z recesją i rosnącym bezrobociem dochodów społeczeństwa, uzgadniane w negocjacjach zmiany płac były niewielkie. Realne płace w latach 1991-1993 zmniejszyły się, w późniejszych latach, z wyjątkiem I połowy 1995 r., rosły umiarkowanie.

Początkowo, w latach 1990-1991, pomimo że wzrosło opodatkowanie dochodów z tytułu wynagrodzeń oraz obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne, żądania płacowe hamowało gwałtowne narastanie bezrobocia. W latach późniejszych – przy argumentacji że należy utrzymać poprawę eksportowej konkurencyjności wyrobów fińskich uzyskaną w wyniku dewaluacji marki – w uzgodneniach płacowych ze związkami zawodowymi na rok 1992 i 1993 ustalono, że taryfy płac nie będą zmienione33. W efekcie średni wzrost płac nominalnych był w tych latach niewielki, a płace realne spadły (tabl. 3). W negocjacjach dotyczących zmian płac w 1994 r. ustalono, że wzrost godzinowych taryf płac w przemyśle przetwórczym wyniesie tylko 3%, w usługach stawki te nie ulegną zmianie, w sektorze publicznym zmniejszą się o 2%34. Oczekiwane nasilenie presji inflacyjnej w roku 1995, związane z ożywieniem gospodarki i wzrostem światowych cen na wyroby przemysłu drzewno-papierniczego spowodowało że ustalony na ten rok przyrost płac był relatywnie wysoki35. Ponieważ jednak inflacja była w 1995 r. niewielka, w porozumieniu płacowym na lata 1996-1997 przyjęto, że średni wzrost płac nie przekroczy 3%.

Inflacja, polityka monetarna. Przez cały okres 1990-1996 miał miejsce systematyczny, szybszy niż oczekiwano, spadek inflacji. Wydaje się, że zasadniczą rolę w obniżeniu presji inflacyjnej i oczekiwań inflacyjnych odegrały dwa posunięcia – upłynnienie marki fińskiej we wrześniu 1992 r. oraz wyznaczenie na początku 1993 r. celu inflacyjnego.

Leave a Reply