Kompleks leśno – papierniczy

W przekroju sektorowym najwyższą zdolność eksportową, liczoną jako relacja eksportu do PKB, wykazuje sektor II, ale w jego ramach jedynie przemysł. Zdecydowany wzrost tych relacji miał miejsce w latach 1988 – 1991, a następnie został utrzymany ich wysoki poziom.

Stosunkowo niską zdolnością eksportową charakteryzuje się sektor III, a jeszcze niższą sektor I. O ile sektor III wykazuje stałą tendencję wzrostową tej relacji, to w odniesieniu do sektora I po dwukrotnym wzroście w latach 1989 – 1991 miał miejsce blisko dwukrotny spadek w drugim podokresie.

Podobnie kompleks leśno – papierniczy wykazuje stały wzrost tych relacji, podczas gdy kompleks rolno-spożywczy już od 1991 r. spadek. Ten pierwszy charakteryzuje się bardzo wysoką zdolnością eksportową.

W przekroju grup gałęzi najwyższą zdolność eksportową posiada przemysł metalurgiczny (jedyna grupa gałęzi przemysłu, dla której eksport przekroczył już poziom produkcji dodanej), a następnie przemysł lekki i papierniczy. Najniższą natomiast tzw. pozostałe gałęzie i przemysł spożywczy.

Wszystkie grupy gałęzi wykazywały dynamiczny wzrost zdolności eksportowej w pierwszym podokresie, z wyjątkiem przemysłu drzewno-papierniczego. Importochłonność PKB również wykazywała zdecydowane tendencje wzrostowe w okresie transformacji systemowej. Relacje importu do produkcji dodanej w przekroju sektorowym osiągają najwyższe wartości w sektorze II, dość niskie w sektorze I, a najniższe w sektorze III. O ile sektory I i II wykazują raczej stały wzrost tej relacji, to w sektorze III po wzroście w pierwszym podokresie, w drugim uległy one dwukrotnemu spadkowi.

Dynamiczny wzrost otwarcia polskiej gospodarki na handel międzynarodowy

W przekroju grup gałęzi relacje te przyjęły najwyższe wartości dla przemysłu chemicznego, elektromaszynowego i lekkiego. Z kolei najniższe dla przemysłu spożywczego i mineralnego. Większość grup gałęzi wykazuje stały wzrost tych relacji. Zahamowanie tej tendencji miało miejsce w drugim podokresie w przypadku przemysłu paliwowo-energetycznego, elektomaszynowego, spożywczego i tzw. pozostałych gałęzi, co świadczy o poprawie konkurencyjności produkcji krajowej.

Tak dynamiczny wzrost otwarcia polskiej gospodarki na handel międzynarodowy zwiększył jego wpływ na poziom i strukturę produkcji krajowej. W pierwszym z rozpatrywanych okresów handel zagraniczny oddziaływał w kierunku uwstecznienia struktury gospodarczej w związku z reorientacją tego handlu z krajów b. RWPG na wymagające rynki krajów Wspólnot Europejskich. W strukturze produkcji sprzedanej wystąpiła wówczas ekspansja tradycyjnych i kapitałochłonnych gałęzi takich jak przemysł paliwowo-energetyczny7. Potwierdzają to też dane dotyczące produkcji poszczególnych wyrobów np. załamanie produkcji wyrobów wysoko przetworzonych, zwłaszcza high tech8. Biorąc pod uwagę zacofanie techniczne polskiego przemysłu można by uznać niejako za oczywiste , że otwrcie gospodarki doprowadziło do substytucji „miernych” wysoko przetworzonych wyrobów produkcji krajowej lepszymi wyrobami zagranicznymi . Natomiast producenci surowców, żywności oraz innych wyrobów niżej przetworzonych nie stanęli tak nagle wobec konieczności dostosowania swych wyrobów do standardów światowych: czasem wystarczyło poprawić jakość opakowania czy wzornictwo. Dzięki temu mogli oni zrekompensować ograniczenie popytu wewnętrznego i popytu krajów b. RWPG zwiększonym eksportem do krajów wysoko rozwiniętych.

Wzrost udziału w strukturze importu przy spadku w strukturze produkcji

Wzrost udziału zarówno w strukturze eksportu jak i w strukturze produkcji miał miejsce w przypadku przemysłów mineralnego i drzewno- papierniczego, natomiast wzrost w strukturze eksportu a spadek w strukturze produkcji w przypadku kompleksu leśno – papierniczego oraz przemysłów metalurgicznego, chemicznego i spożywczego. Można więc stwierdzić, że w pierwszym przypadku eksport ratował dane gałęzie przed spadkiem udziału w strukturze produkcji, a w drugim przed jeszcze większym spadkiem.

Z kolei wzrost udziału w strukturze importu przy spadku w strukturze produkcji wystąpił w odniesieniu do przemysłu elektromaszynowego, drzewno papierniczego, lekkiego, spożywczego i tzw. pozostałych gałęzi. Można więc w odniesieniu do tych gałęzi mówić o wypieraniu produkcji krajowej przez import. Również rozbieżne, ale odwrotne tendencje miały miejsce w przypadku sektora I, w tym rolnictwa.

W latach 1992-1994 negatywne oddziaływanie handlu zagranicznego na nowoczesność struktury produkcji przemysłowej, więc i możliwości jej wzrostu, uległo zahamowaniu. Należy zwłaszcza podkreślić, iż odwróceniu uległa tendencja wypierania produkcji przemysłu elektromaszynowego przez import9.

W związku z gruntowną przebudową statystyki, GUS zaprzestał dla dalszych lat publikowania danych w KGN. W 1996 r. rozpoczął natomiast prezentowanie danych dotyczących handlu zagranicznego w KWiU, odpowiadającej klasyfikacji NACE stosowanej w krajach UE. Umożliwia to dokonywanie porównań dynamiki produkcji i obrotów handlu zagranicznego dla poszczególnych gałęzi przemysłu.

Leave a Reply