Nadmierna rola państwa w gospodarce

W raporcie podkreśla się dotychczasowe osiągnięcia Polski w zakresie transformacji systemowej, stwierdzając jednak, że proces ten jest jeszcze daleki od ukończenia i że reformy strukturalne postępują nierównomiernie. Od pewnego czasu tempo i zakres ich wprowadzania musi ponadto uwzględniać cel strategiczny, jakim jest integracja Polski z krajami najbardziej rozwiniętymi, a zwłaszcza z Unią Europejską. Zdaniem ekspertów Funduszu, z makroekonomicznego punktu widzenia główne problemy wynikają ze stosunkowo niskich stóp oszczędności8 i inwestycji (obydwie poniżej 20% PKB) oraz nadal wysoka inflacja9. Są to przeszkody na drodze zarówno szybkiego i zrównoważonego wzrostu, jak również integracji z UE. Według MFW strategia pokonywania tych przeszkód powinna się koncentrować na dalszej konsolidacji finansów kraju, rygorystycznej polityce monetarnej, stymulowaniu oszczędności prywatnych, a przede wszystkim na głębokiej reformie świadczeń społecznych, zwłaszcza systemu emerytalnego.

Następny cel strategiczny wynika z nadmiernej jeszcze roli państwa w gospodarce. Chodzi o przyspieszenie prywatyzacji większości pozostałych wciąż w gestii państwa ok. 4 tysięcy przedsiębiorstw, w celu zwiększenia efektywności gospodarki i przyciągnięcia kapitału zagranicznego, w rozmiarach umożliwiających dalszy szybki wzrost.

W niektórych gałęziach gospodarki wystąpiły poważne opory natury politycznej i społecznej, hamujące proces reform. Dotyczy to np. górnictwa węglowego i przemysłu obronnego. W rezultacie gospodarka musi się zmagać z odziedziczonymi z przeszłości problemami instytucjonalnymi i strukturalnymi, które opóźniają transformację. W nadchodzących latach niezbędna wydaje się więc „druga fala” reform, mająca na celu przezwyciężenie wspomnianych problemów.

Zwiększenie stopy oszczędności i usunięcie głównych barier strukturalnych

Realizacja przyjętej przez rząd w połowie 1994 r. Strategii dla Polski przebiegała dotąd nierównomiernie. Część reform realizowano zgodnie z założeniami, inne uległy opóźnieniu a nawet zaniechaniu. Wynikało to częściowo z przyczyn politycznych, zwłaszcza rozbieżności w łonie rządzącej koalicji, co do pożądanego tempa i kierunków zmian (szczególnie w zakresie przekształceń własnościowych). Innym powodem jest

Zwiększenie stopy oszczędności i usunięcie głównych barier strukturalnych, hamujących wzrost gospodarczy, będzie w perspektywie średniego okresu warunkiem utrzymania dotychczasowej dynamiki rozwoju gospodarki.

Raport zwraca uwagę, że zwalczanie inflacji w Polsce okazało się trudniejsze niż przewidywano i że obecnie utrzymuje się ona na wyższymi poziomie niż w wielu kiajach Europy Środkowo-Wschodniej, zaawansowanych w procesie transformacji. Istotnym celem polityki gospodarczej Polski w najbliższych latach będzie więc tłumienie inflacji przy jednoczesnym utrzymaniu wysokiego tempa wzrostu. wrażliwość społeczna na reformy, dotyczące znacznej części elektoratu (np reforma systemu emerytalnego). Także różnice zdań w odniesieniu do dużych inwestycji zagranicznych hamują postęp w niektórych dziedzinach, jak prywatyzacja banków. Z kolei pomoc dla przedsiębiorstw państwowych prowadzi niejednokrotnie do rozwiązań pozarynkowych. Przykładem może być tworzenie holdingów. Nadal występuje presja na opóźnienie, a nawet odwrócenie procesu liberalizacji importu, głównie ze strony sektora rolnego i niezreformowanych gałęzi przemysłu.

Jak już wspomniano, MFW podkreśla w swoim raporcie, że w wielu dziedzinach Polska dokonała znacznego postępu. Dotyczy to m.in. procesu integracji z Unią Europejską, przystąpienia do OECD i Światowej Organizacji Handlu, a w ślad za tym – liberalizacji stosunków z zagranicą, reformy administracji centralnej, czy wreszcie rozpoczęcia reformy ubezpieczeń społecznych.

Leave a Reply