Od recesji do ożywienia – wybrane problemy

Inwestycje. Korzystne terms of trade i dobre prognozy gospodarki sprawiły, że w latach 1986-1989 inwestycje rosły szczególnie dynamicznie (tabl. 1). Boomu inwestycyjnego nie powstrzymał wzrost stóp procentowych, ponieważ jak już wspomniano wyżej, przy rosnących dochodach sektora prywatnego na coraz większą skalę korzystano z kredytów w walutach obcych (łatwo dostępnych i niżej oprocentowanych). Liberalizacja systemu finansowego sprzyjała również inwestycjom w usługach, mającym wcześniej trudniejszy dostęp do kredytów niż przemysł. Bardzo szybki wzrost cen nieruchomości i kursów akcji ułatwiał dalsze zadłużanie się firm. Znaczny był udział w boomie inwestycyjnym budownictwa mieszkaniowego, finansowanego kredytem o szczególnie korzystnych warunkach (realne oprocentowanie pożyczek mieszkaniowych było ujemne aż do końca lat 80.), co powodowało szybkie zadłużanie się gospodarstw domowych23. Boom inwestycyjny doprowadził do ogromnego wzrostu zadłużenia, zarówno sektora przedsiębiorstw jak i gospodarstw domowych i istotnego zmniejszenia oszczędności.

Tendencja szybkiego wzrostu inwestycji załamała się w połowie 1989 roku. W 1993 r. udział inwestycji w PKB był o prawie połowę niższy niż w 1989 r. (14,8% wobec 28,0%). Spadek inwestycji dotyczył zarówno przemysłu przetwórczego jak i usług, sektora eksportowego i krajowego. Ponieważ na skutek deprecjacji marki automatycznie zwiększyło się zadłużenie zagraniczne i wraz z recesją pogorszyła się sytuacja finansowa sektora prywatnego ze względu na silny spadek dochodów, zmniejszenie wartości majątku oraz trudności eksportowe, wiele firm nie tylko nie miało środków na inwestycje ale okazało się niewypłacalnymi. Przy wysokim zadłużeniu gospodarstw domowych i rosnącym bezrobociu załamały się również inwestycje mieszkaniowe. Podobnie inwestycje publiczne, utrzymywane jeszcze wiatach 1991-1992 na wcześniejszym poziomie, w miarę pogłębiania się recesji były również stopniowo zmniejszane24.

Leave a Reply