Otwieranie się gospodarki Polski w okresie transformacji systemowej

Rozróżnienie pojęć gospodarki zamkniętej i otwartej jest funkcją tego jaką rolę pełni handel zagraniczny w gospodarce. W przypadku autarkii występuje ograniczanie importu jedynie do towarów, które nie mogą być w danym kraju z różnych przyczyn wytwarzane. Pełne otwarcie oznacza zaś całkowitą rezygnację z ochrony rynku krajowego przed konkurencją zagraniczną.

Rola handlu zagranicznego w gospodarce Polski przejściowo wzrosła już w latach 70., gdy przyspieszony rozwój gospodarczy był w dużej mierze oparty o kredytowane dostawy technologii i dóbr inwestycyjnych z Zachodu. Jednak warunki dla rzeczywiście szerokiego otwarcia stworzyło podjęcie przebudowy gospodarki planowanej centralnie na gospodarkę rynkową. Mechanizm gospodarki centralnie planowanej sprzyja bowiem tendencjom autarkicznym. Wynika to m. in. z pragnienia ograniczenia niepewności w rozwoju gospodarczym4.

Wśród generalnych zmian systemu gospodarczego podjętych w latach 1988-1989 dla wzrostu roli handlu zagranicznego w gospodarce Polski szczególne znaczenie miały takie zmiany jak odejście od monopolu w handlu zagranicznym i dewizowego państwa oraz wprowadzenie wewnętrznej wymienialności złotówki5.

W gospodarce planowanej centralnie instrumentami oddziaływania na wielkość i strukturę importu było racjonowanie walut, administracyjne określanie limitów przywozu oraz koncesjonowanie importu. Od 1990 r. narzędziem regulacji międzynarodowych przepływów towarowych stały się przede wszystkim instrumenty ekonomiczne, takie jak kurs walutowy, cła, podatki itp. Już w tym roku 90% cen na rynku wewnętrznym i w handlu zagranicznym było ustalonych bez ingerencji administracyjnej. Dzięki temu doszło do zbliżenia poziomu i struktury cen krajowych i światowych, co miało duże znaczenie dla racjonalności rachunku ekonomicznego.

Leave a Reply