Przyczyny recesji – ciąg dalszy

Źródeł uzależnienia gospodarki fińskiej od rynku wschodniego należy poszukiwać w reparacjach wojennych jakie płaciła Finlandia ZSRR po II wojnie światowej. O szybkim rozwoju wymiany w późniejszych latach zadecydowały w pewnym stopniu względy polityczne, istotne były również względy rozwojowe. Dominowały oceny, że clearingowe rozliczanie dwustronnej wymiany jest korzystne dla gospodarki a obroty z ZSRR są ważne z punktu widzenia utrzymywania popytu na dobra wytwarzane przez pracochłonne gałęzie przemysłu. Prowadziło to do wielu błędnych decyzji alokacji środków inwestycyjnych i szybkiego wzrostu płac. Wiele firm, a nawet całych gałęzi przemysłowych (zwłaszcza o niskiej konkurencyjności na rynkach zachodnich) specjalizowało się uwzględniając potrzeby, normy i gusty rynku ZSRR (np. na te rynki kierowano 20% produkcji przemysłu odzieżowego)14. Jak się okazało korzyści były krótkotrwałe a rozmiary obrotów Finlandii z ZSRR zbyt wysokie. Przy systemie rozliczeń clearingowych i braku weryfikacji kosztów i jakości na rynku światowym, stanowiły one technologicznie relatywnie zacofaną enklawę, produkującą drożej gorsze towary. Podejmowane w II połowie lat 80. próby przeciwdziałania ujawniającym się negatywnym następstwom uzależnienia niektórych gałęzi produkcji od eksportu na rynki wschodnie, okazały się niewystarczająco kompleksowe. Zmniejszyła się konkurencyjność gospodarki, szczególnie ze względu na nieprawidłowy rachunek kosztów energetycznych, pogorszyła się zdolność gospodarki do absorbowania wahań cyklicznych i zewnętrznych szoków cenowych.

Chociaż rozpad ZSRR spowodował raptowne skurczenie rynków eksportowych, ocenia się że samo załamanie rynku wschodniego nie wywołałoby tak silnej recesji. ZSRR nie był najważniejszym partnerem handlowym Finlandii. Ważna była jednak skala spadku obrotów w 1991 r. oraz fakt, że ograniczenie importu ropy znacznie zwiększyło wrażliwość Finlandii na zmiany światowych cen tego surowca (wcześniej system rozliczeń wymiany z ZSRR tłumił wahania tego typu).

Leave a Reply