Tendencja słabnięcia presji budżetowej

Szacuje się, że zagraniczne pożyczki zaciągnięte przez rząd Finlandii w latach 1991-1993 wynosiły 122 mld marek fińskich a dług zagraniczny łącznie z zadłużeniem sektora prywatnego na koniec 1993 r. wynosił około 300 mld marek52. Równocześnie nastąpiła zmiana struktury tego długu, zmniejszający się dług sektora prywatnego zastąpił gwałtowny wzrost zagranicznego długu państwowego z około 25 mld marek fińskich w 1990 r. do około 156 mld w 1993 roku. Udział długu zagranicznego w ogólnym zadłużeniu państwa, wynoszący w 1993 r. ponad 58%, był wyższy niż w większości krajów OECD53. Część pożyczanych za granicą środków przeznaczana była na subwencje dla sektora bankowego. Początkowo pomoc finansowa dla sektora bankowego udzielana była przez Bank Finlandii, od maja 1992 r. już wyłącznie przez Rządowy Fundusz Gwarancyjny utworzony ze środkow budżetowych. Szacuje się, że łącznie środki przekazane bankom od 1991 r. do I kwartału 1994 r. wyniosły 37 mld marek fińskich, większość subwencji udzielono w 1992 roku54.

Od 1992 r. wraz z rozwojem rynku papierów rządowych szybko zaczął narastać również dług krajowy. Łącznie w 1993 r. dług publiczny osiągnął 57,3% PKB (w tym dług państwowy 53% PKB), podczas gdy jeszcze w 1990 r. kształtował się na poziomie 14,5% PKB.

Tendencja słabnięcia presji budżetowej i zmniejszających się deficytów zaznaczyła się od 1994 r., były one jednak nadal relatywnie wysokie. Poprawa ta związana była ze wzrostem wpływów podatkowych wraz z ożywieniem gospodarki, ale przede wszystkim była efektem realizacji przyjętej polityki ostrych ograniczeń wydatków budżetowych. Skumulowane oszczędności uzyskane w latach 1991-1996 w wyniku tych ograniczeń szacowane są na około 45 mld marek fińskich (8% PKB z 1996 r.)55.

W 1995 r. na stan finansów publicznych pewien wpływ miało przystąpienie Finlandii do Unii Europejskiej. Szacuje się, że spowodowało ono 7% wzrost wydatków z budżetu państwa, częściowo mających charakter przejściowy56. Stan budżetu poprawiało natomiast zmniejszenie subsydiów dla rolnictwa ze względu na pomoc uzyskaną z funduszy Wspólnoty oraz aprecjacja marki, zmniejszająca koszty obsługi długu zagranicznego. Podobnie w odniesieniu do kosztów obsługi długu krajowego działało obniżenie stóp procentowych. Ogólny deficyt budżetowy wyniósł w 1995 r. 5,6% PKB, ale budżetu państwa 9,9% PKB. W 1996 r. deficyty te zmniejszyły się ponownie – ogólny do 3,3% PKB a budżetu państwa do 6,9% PKB. Od 1994 r. zmniejszał się również udział długu zagranicznego w długu państwowym (do 43% w 1996 r.).

Przewiduje się, że do końca bieżącej dekady deficyt budżetu państwa będzie nadal relatywnie wysoki a koszty obsługi długu będą kształtowały się na poziomie 5-6% PKB. Wysokie będzie też nadal obciążenie budżetu zasiłkami dla bezrobotnych. Ocenia się jednak, że dług publiczny jest obecnie dobrze kontrolowany i nadal będzie zmniejszać się.

Leave a Reply